Eigen bedrijf en scheiden

Als u besluit te scheiden dan zal het eigen bedrijf ongeacht de bedrijfsvorm (B.V. VOF, Maatschap of eenmanszaak) en ongeacht of er al dan niet sprake is van huwelijkse voorwaarden, een onderdeel zijn van de scheiding.

Er zal tussen u en uw partner overeenstemming bereikt moeten worden over: wat de waarde is van het bedrijf is, aan wie het bedrijf toevalt bij de scheiding, de opstelling van de jaarrapporten, de daadwerkelijke winst en of eruit de bedrijfswinst een alimentatie kan worden betaald. Hiervoor zal nauw samengewerkt moeten worden met de eigen accountant en vaak ook met een externe, en dus meer neutrale, accountant.

Methoden om de waarde van een bedrijf of de aandelen vast te stellen

Bij een relatief klein bedrijf kan de waardering vaak nog wel in onderling overleg plaatsvinden. Als er geen sprake is van huwelijkse voorwaarden, zal er zeker bij een ingewikkelder taxatie de hulp moeten worden ingeroepen van een onafhankelijke accountant. Maar bij grotere ondernemingen zal bij het vaststellen van de waarde van de onderneming of de waarde van de aandelen gebruik worden gemaakt van één van onderstaande rekenmethoden.

De intrinsieke waarde methode: de intrinsieke waarde is de actuele waarde van bezittingen minus de waarde van de schulden. Deze methode gaat echter niet uit van de winstgevendheid van de onderneming in de toekomst en langlopende contracten worden ook niet meegenomen. Deze methode miskent de toekomstige winst dus.

De verbeterde rentabiliteitsmethode: hierbij wordt op basis van de geprognosticeerde toekomstige nettowinst (historische winst/afschrijvingen, incidentele lasten/baten en voorzieningen/reserve) een gekapitaliseerd bedrag vastgesteld. Het nadeel hiervan is dat geen rekening wordt gehouden met de intrinsieke waarde van het bedrijf.

De derde manier om de waarde te bepalen is via de Discounted Cash Flow methode: deze methode gaat uit van de verwachte kasstromen waaronder wordt begrepen de liquide middelen die jaarlijks beschikbaar komen (die hoeven dus niet daadwerkelijk te hoeven uitgekeerd) voor aflossing en/of dividend (winst + afschrijvingen / netto investeringen in netto kapitaal en vaste activa). Deze methode is de meest ingewikkelde manier, maar deze wordt over het algemeen ook wel gezien als de meest betrouwbare.

Soorten rechtsvormen

Bij een eenmanszaak of zzp’er bestaat er geen scheiding tussen het privé vermogen en het ondernemingsvermogen. Als u een eenmanszaak heeft en u bent getrouwd in gemeenschap van goederen dan zal bij een scheiding dan ook de helft van het vermogen van de onderneming naar uw partner gaan.

Ook bij een V.O.F. waarin beide partners in deelnemen zal bij een echtscheiding beide vennoten hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor schulden van de vof (ondanks de huwelijkse voorwaarden). Als er ook andere firmanten deelnemen in de V.O.F. dan valt alleen dat deel wat van u of u samen is, in de gemeenschap van goederen.

Wanneer er sprake is van een andere rechtsvorm, waarin u beiden participeert, moet bekeken worden welk deel van het bedrijf toebehoort bij welke partner. Ook wanneer slechts één van u officieel (mede-)eigenaar is van een bedrijf, dient bekeken te worden of de andere partner om welke redenen dan ook aanspraak kan maken op een deel van het bedrijf of de bedrijfswinst. Wanneer u beiden hierover samen geen overeenstemming krijgen, zullen over het algemeen deskundigen van buitenaf ingeschakeld moeten worden om duidelijkheid te verkrijgen over de positie van u beiden ten opzichte van het bedrijf.

Rechten van de (meewerkende) partner

De meewerkende partner (betaald of onbetaald) die niet mede-eigenaar is van de onderneming kan op basis van “redelijkheid en billijkheid” bij scheiding alsnog een uitkoopbedrag of vergoeding ontvangen vanwege de investering die deze partner in het bedrijf gedaan heeft. Dit geldt ook als u (meestal de vrouw) kan aantonen dat u het bedrijf mogelijk heeft gemaakt omdat u de verzorgende rol in de thuissituatie op u heeft genomen.

Een probleem dat zich in de praktijk vaak voordoet, is dat de vrouw bij het bedrijf van de man op de loonlijst staat. Door de echtscheiding kan dit worden voortgezet. Bovendien is om fiscale redenen het salaris vaak te hoog in relatie tot het werk, als er al daadwerkelijk arbeid wordt verricht.

Alimentatie

Wanneer uw partner en u, met behulp van uw accountant, samen over de waarde van het bedrijf en de bedrijfswinst overeenstemming bereiken, dan kunt u ook samen met de accountant de uitkoopwaarde en de hoogte van de alimentatie bepalen. Belangrijk hier is om er op te letten dat bij een eigen bedrijf niet alleen het inkomen dat maandelijks door het bedrijf wordt uitgekeerd telt, maar ook de winst van de onderneming als geheel telt. Een deel van de winst kan immers in het bedrijf blijven. Daar is niks op tegen, maar het is een keuze waar de Rechtbank geen rekening mee houdt. U dient hier dus van te voren al zelf rekening mee te houden.

Veel rechters gaan, in plaats van alle omstandigheden te wikken en te wegen, uit van een formule om de behoefte te bepalen. De alimentatiebehoefte wordt dan gesteld op 60% van het netto gezinsinkomen. Daarop komen de (forfaitaire) kosten van de kinderen en de werkgeversbijdrage in de ziektekosten in mindering. Het resultaat is dan de behoefte.